Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-15 / Gülcan BAHTİYAR

**Berfin** · 09-23-2008, 21:36

I. DÜNYA SAVAŞI'NDA KÜRDİSTAN

Siyasi gelişimini tamamlamış Avrupa Devletleri, sanayileşmeyle baş gösteren hammadde ihtiyacını karşılayabilmek için 20.yy'ın başlarından itibaren Ortadoğu'nun zengin yer altı ve yer üstü kaynaklarına sahip olmanın yollarını aramaya başlamıştı. İşin içinde -aynı kıta devletleri olmalarına rağmen- birbirine muhalif ve çıkarları çatışan bu devletlerin çekişmeleri de olunca, siyasi konseptler uğruna milyonlarca insanın katledileceği ve insanlığın belleğinde maddi ve manevi olarak derin izler bırakan kuralsız ve ilkesiz bir savaşın kapısı aralanıyordu.

İşgal yoluyla halklara ve coğrafyalara hâkim olma stratejisiyle hareket eden emperyalist devletlerin öncülük ettiği bu sömürü savaşı, Batı’nın Doğu'ya büyük çaplı/kapsamlı yönelimi ve yeni bir seferiydi. Bu emperyalist devletler, Ortadoğu coğrafyasını gizli anlaşmalarla kendi aralarında paylaşmalarına rağmen; bazı devletlerin kendi paylarını yetersiz bulup, daha geniş sömürgelere sahip olmak istemesi bu savaşın temel sebebi olmuştur.

1914'e gelindiğinde 2,9 milyon km²'lik sömürge payı bulunan Almanya ile 10,6 mil-yon km²'lik payı bulunan Fransa ve 33,5 mil-yon km²’lik payı bulunan İngiltere'nin sömürge payları arasında büyük uçurumlar vardı. İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya, İtalya, Avusturya-Macaristan gibi devletleri iki blokta karşı karşıya getiren bu savaşa, daha küçük çıkarlar elde etmek için birçok devlet de katıldı. İtifak Bloğu’nun başını Almanya çeker-ken, İtilaf Bloğu’nun başını ise İngiltere ve Fransa çekiyordu.
I. Dünya Savaşı, dünya halkları için büyük altüst oluşlara ve yıkımlara sebep oldu. Savaşın yol açtığı tahribat olağanüstüydü ve etkileri küresel düzeydeydi. Bu savaşta çarpışan 75 milyon askerden 10 milyonu öldü, 20 milyonu da yaralandı. Dahası savaş sırasında yaklaşık on milyon kişi açlıktan yaşamını yitirdi. Bu korkunç insan katliamının yanı sıra ekonomik kayıplar, doğanın uğradığı tahribat vb. olumsuzluklar içerisinde insanlık 1914-1918 yıllarında tam bir kâbus yaşamıştır.

Temmuz 1914'de başlayan savaş, Avrupa ve Balkanlar'da tüm şiddetiyle devam ederken, Almanya; yeni cepheler açıp İtilaf Devletleri’nin gücünü bölmek için Osmanlı Devleti'nin de savaşa katılımını sağladı. Aslında son iki yüzyıllık ömrünü emperyalistlere (özellikle İngiltere ve Fransa'ya) borçlu olan Osmanlı için bu intihardan başka bir şey değildi. Fakat Almanların kazanacağı zaferin gölgesinde Turan İmparatorluğu hayalleri kuran, Enver-Cemal-Talat üçlüsünün ayakları yerden kesilmiş ve imparatorluğun savaşa girmesi sağlanmıştı. Osmanlı’nın eski gücüne dönebileceği gafletine düşen ve onun "hasta adam" olarak suni teneffüslerle yaşadığı gerçeğini ihmal eden bu bir avuç maceraperestin grupsal ihtirasları, Kürdistan ve Anadolu'da milyonlarca insanın ölümüne ve toplumsal yaşamın altüst olmasına sebep olmuştur.

Kürdistan, kendisinin dışında gelişen bu savaşın tam orta yerinde kalarak zoraki bir şe-kilde savaşın içine sürüklenmiştir. Bölgedeki yerli işgali yakıcı bir şekilde hisseden Kürdistan halkı, adeta ikinci bir işgalle büyük bir sarsıntı yaşamıştır. Osmanlı’nın sosyal, siyasal ve ekonomik politikalarının ağır yükleri altında ezilen Kürt halkı, Osmanlı- Safevi savaşlarının daha çağdaş bir versiyonu olan bu savaşta, "kendisi dışında herkesi asker olarak” savaşmak zorunda bırakmıştı. Çünkü Osmanlı- Safevi savaşlarında ön cephede "Kürdü, Kürde kırdıran" zihniyetler bu sefer de "kâfirlere karşı cihad" propagandasıyla Kürdistan'ı farklı bir şekilde savaş alanına çevirmekteydi. Bin bir türlü hile, aldatma ve vaatlerle Kürdistan'daki İslami ve ulusal dinamik, bu savaşta bir güç haline getirilmiş ve Kürt halkı tarihinin en kanlı bedelini ödemiştir. Savaş boyunca 1.5 milyon Kürt ölmüş ve yüzbinlerce insan da yaralanmış, Kürdistan’da sosyal ve ekonomik açıdan büyük yıkımlar yaşanmıştır.

Osmanlı yönetimi, Almanların safında yer alarak; İngiltere, Fransa ve Ruslara savaş ilan etti. Böylece savaş; emperyalistlerin bir türlü paylaşamadığı ve hakkında yoğun çekişmelere girdiği Ortadoğu'ya, yayılmış oldu. Ümmetin diğer bölgelerinde halkı cihada çağıran fetvalar çıkaran Şeyhülislam, Kürtleri savaşa çekebilmek için beş ayrı fetva yayınladı. Ayrıca İT'ci paşalar tarafından, Kürdistan'a özerklik vaatlerinde bulunuldu. Almanlar ise Selahaddin-i Eyyubi'nin türbesine yemin ederek; Müslümanları, Hristyanların saldırılarından koruyacaklarını bildirdiler. Bunlar, sadece Kürtleri ve diğer Müslüman halkları savaşa çekmek için yapılıyordu.

Şüphesiz savaşın, Kürdistan'a sıçraması Kürtlerin iradesine kalmış bir şey değildi. Çünkü savaşın çıkış nedeni zaten Ortadoğu ve Kürdistan'ı masa başında paylaşamayan emperyalistlerin silaha başvurmasıydı. Dolayısıyla Kürdistan'ın savaş alanı olmaktan korunması imkânsızdı. Bu nedenle Kürdistan, savaş boyunca; Osmanlı-Alman, Rus-İngiliz ordularının çok kanlı çarpışmalarına ve bu devletlerin savaş ve propaganda uzmanlarının yoğun faaliyetlerine sahne oldu. Kürt halkı, olup bitenleri anlayamadan kendisini korkunç bir ateş çemberinin içinde bulmuştu.

Savaş boyunca söz konusu devletlerin orduları arasındaki çarpışmalar, Kürdistan'da büyük karışıklıklara ve göçlere neden oldu. Bir çok Kürt genci bu savaşta can verdi. Osmanlı'nın Erzurum'daki 9., Elazığ'daki 11., Sivas'taki 10., Musul'daki 12. ordularının büyük çoğunluğu Kürtlerden oluşuyordu. Askeri teçhizattan yoksun, yiyecekten mahrum, çadırsız 40 bin mevcutlu 10. kolordudan ancak üç bini Allah-u Ekber Dağları'nda soğuktan ve Rus askerlerinden kurtulabilmiştir. 60 bin kişilik 9.Kolordu 10 Ocak 1915'te 1,5 metrelik karların arasında yok olurken, bunlardan sadece 8 veya 12 bin kişi hayatta kalabilmiştir. Hamidiye Alayları’ndan müteşekkil 190 bin kişilik 3.ordu, Sarıkamış muharebesinde Allah-u Ekber Dağları'nda 70 bin kişinin karlara gömülerek donmasından sonra bozguna uğratıldı. Ancak bu durum İT. yönetimi için bir kazançtı. Çünkü onlara göre Ruslardan daha büyük bir tehlike oluşturan Kürtlerin ölüme sürüklenmesi yenilgi değil zaferdir. Kafkas Cephesi, Kürtler için çok büyük acılar getirdi. Ayrıca Hamidiye Alayları'nın çoğu bu savaşta Kafkaslarla birlikte; Çanakkale, Yemen gibi cephelerde de başkaları için can vermişti.

Aç kalan Osmanlı askerlerinin; yiyecek ve giyeceklerini Kürt halkından zorla, karşılıksız makbuzlarla temin etmeye çalışması; ayrıca Rus ordularındaki Ermenilerin savunmasız Kürt köylerini ateşe verip nice masum Kürdü katliamdan geçirmesi üzerine, Kürdistan'dan güneye ve batıya büyük bir göç dalgası başladı. Göç eden kadın-çocuk ve yaşlılar yollarda kitleler halinde ya da erişebildikleri şehirlerin sokaklarında soğuktan ve açlıktan ölüyorlardı. M. Emin ZEKİ bu noktayı şöyle ifade ediyor:

"1914'te başlayan savaş sırasında da Kürtler çok zarar ve kayıplara uğradılar. Savaşa yetenekli herkes orduya alındı. Geride kalan yaşlılar, kadınlar ve çocuklar açlıktan, bakım-sızlıktan kırıldılar. Bu da yetmezmiş gibi hükümet, savaşı bahane ederek vergi üzerine vergi çıkarıyor, parası olmayanın malını, kendisi ile geçindiği üç-beş hayvanını zorla alıp götürüyordu. Erzurum'da, Sivas'ta ve çeşitli yerlerde karargâh kuran orduların yiyecek ve giyecek ihtiyacı bu yoksul halktan karşılanıyordu. Osmanlı Hükümeti, artık laçkalaşmış, her yanda çöküntüye uğramakta olan durumu görmeksizin altın rüyalar içerisinde Turan davası gütmeye başlamıştı…"

Bu savaş, İT yönetimi için bir bahane oldu. Kürdistan'ı Kürtlerden temizleyip, Türkmenlerle doldurmayı amaçlayan şovenist İT yönetimi, adeta cephedeki düşmanı bırakıp Kürt halkına yönelmişti. Planlı olarak Kürt halkı göçe zorlandı. Yürürlüğe konan "Muhacir Umum Müdürlüğü Kanunu"nun 12. maddesi, Anadolu'ya göç eden Kürtlerin yerleşimi ile ilgiliydi. Buna göre; “Kürtler silahtan arındırılacak, küçük kafileler halinde batıdaki illere sevk edilecek; Türk nüfusu arasına %5'i aşmayacak şekilde dağıtılacaklar; mollalar, reisler vb. nüfus sahibi kişiler kitleden ayrı yerlere yerleştirilecek ve gözetim altında tutulacaklar”dı. Ve bu politika gereği, 700 bin Kürt yurdundan sürülmüş ve bunların çoğu yollarda açlıktan, soğuktan ve yorgunluktan yok olmuştur. M.Emin ZEKİ bu hususta şunları ifade etmektedir:

"I.Dünya Savaşı başlarında Rusya askerlerinin öncüsü sayılan askerler(Ermeniler) Kürtlere, çok zarar verdiler. Ardından Halil Paşa'nın Kürtlere reva gördüğü zulümler başladı. Halil Paşa bununla övünç duyuyordu. 700 bin kişinin Kürdistan'dan göç ettirildiği sıralarda bunların çoğu yollarda açlıktan ve yokluktan yok oldular."

I. Dünya Savaşı; Kürtlerde ulusal hareketlerin, örgütlerin ve basın yayın çalışmalarının ulusal bilinçlenme ortamı oluşturduğu sıralarda başlamıştı. Urmiye'deki bir Rus Konsolosu bir raporunda bu durumu şöyle belirtiyor: "Eğer I.Dünya Savaşı patlak vermemiş olsaydı, Kürt toprakları Osmanlı için yeni bir Balkanlar'a dönüşebilirdi."

Savaş sırasında da Kürt halkının ulusal mücadelesi devam etti. 1917'de Dersim, Mardin, Harput, Amed, Botan, Bitlis gibi birçok bölgede önemli kıyamlar gerçekleşti. Güney Kürdistan'da Şeyh Mahmut öncülüğünde, Doğu Kürdistan'da Qadı Fettah öncülüğünde kıyamlar gerçekleşirken, yine Doğu Kürdistan'ın Gilan bölgesinde Dr. Haşmet el-Taligani, Hacı Ahmed el-qasemi ve Mirza Koçik Han'ın önderliğinde büyük çaplı Cengeli hareketi başladı. İttihadü'l İslam adıyla özel bir komite oluşturan bu hareket İngiliz, Rus ve İran'ın işbirliği sonucu başarıya ulaşamadı.

I. Emperyalist Bölüşüm Savaşı; Osmanlı'nın sonu olurken Kürdistan'da savaş nedeniyle çalışmaları kesintiye uğramış örgütleri yeniden faaliyete geçimiştir.

Celadet Ali BEDİRHAN, savaşın Kürt ulusal mücadelesini daha da olgunlaştırdığını ve halkın bağımsızlığa duyduğu özlemin nasıl büyüdüğünü İT'ye gönderdiği bir mektubunda şöyle belirtiyor:
"İT. Hükümeti, planda başarı sağlayamadan gitti, yapılan bütün zorla göçler ve katliamlar Kürt vicdanını ve Kürt ulusal hareketini uyutmak ve dondurmaktan çok uzaktı. Tam tersine genel harpte Kürtlere vurulan bu darbeler, Kürt cereyanını, daha coşkun bir surette harekete getiren feyizli seller halinde olgunlaştırdı. Kürdistan, Kürt kalmak ve Kürt olarak yaşamak iradesi daha çok kuvvet buldu. Bu arzu daha büyük şiddetle dile getirildi."

Konu Bilgileri
	Konu Başlığı Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-15 / Gülcan BAHTİYAR	Konudaki Cevap Sayısı 0
	Şuan Bu Konuyu Görüntüleyenler	Görüntülenme Sayısı 7

09-23-2008, 21:36	#1 (permalink)
Berfin SoResGer Üyelik tarihi: Sep 2008 Üye No: 14 Mesajlar: 1,103 Konular: 619 Referanslari: 6 Arkadaslari: (2) Kullandigi Tesekkür: 24 Aldigi Tesekkürler: 52 Tecrübe Puanı: 150 Aldigi Puanlar: 2585 Ruh Hali: Son Aktivitesi: 11-14-2008 : 02:55 Toplam Online Süresi: 5 Saat 34 Dakika 17 Saniye	Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-15 / Gülcan BAHTİYAR I. DÜNYA SAVAŞI'NDA KÜRDİSTAN Siyasi gelişimini tamamlamış Avrupa Devletleri, sanayileşmeyle baş gösteren hammadde ihtiyacını karşılayabilmek için 20.yy'ın başlarından itibaren Ortadoğu'nun zengin yer altı ve yer üstü kaynaklarına sahip olmanın yollarını aramaya başlamıştı. İşin içinde -aynı kıta devletleri olmalarına rağmen- birbirine muhalif ve çıkarları çatışan bu devletlerin çekişmeleri de olunca, siyasi konseptler uğruna milyonlarca insanın katledileceği ve insanlığın belleğinde maddi ve manevi olarak derin izler bırakan kuralsız ve ilkesiz bir savaşın kapısı aralanıyordu. İşgal yoluyla halklara ve coğrafyalara hâkim olma stratejisiyle hareket eden emperyalist devletlerin öncülük ettiği bu sömürü savaşı, Batı’nın Doğu'ya büyük çaplı/kapsamlı yönelimi ve yeni bir seferiydi. Bu emperyalist devletler, Ortadoğu coğrafyasını gizli anlaşmalarla kendi aralarında paylaşmalarına rağmen; bazı devletlerin kendi paylarını yetersiz bulup, daha geniş sömürgelere sahip olmak istemesi bu savaşın temel sebebi olmuştur. 1914'e gelindiğinde 2,9 milyon km²'lik sömürge payı bulunan Almanya ile 10,6 mil-yon km²'lik payı bulunan Fransa ve 33,5 mil-yon km²’lik payı bulunan İngiltere'nin sömürge payları arasında büyük uçurumlar vardı. İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya, İtalya, Avusturya-Macaristan gibi devletleri iki blokta karşı karşıya getiren bu savaşa, daha küçük çıkarlar elde etmek için birçok devlet de katıldı. İtifak Bloğu’nun başını Almanya çeker-ken, İtilaf Bloğu’nun başını ise İngiltere ve Fransa çekiyordu. I. Dünya Savaşı, dünya halkları için büyük altüst oluşlara ve yıkımlara sebep oldu. Savaşın yol açtığı tahribat olağanüstüydü ve etkileri küresel düzeydeydi. Bu savaşta çarpışan 75 milyon askerden 10 milyonu öldü, 20 milyonu da yaralandı. Dahası savaş sırasında yaklaşık on milyon kişi açlıktan yaşamını yitirdi. Bu korkunç insan katliamının yanı sıra ekonomik kayıplar, doğanın uğradığı tahribat vb. olumsuzluklar içerisinde insanlık 1914-1918 yıllarında tam bir kâbus yaşamıştır. Temmuz 1914'de başlayan savaş, Avrupa ve Balkanlar'da tüm şiddetiyle devam ederken, Almanya; yeni cepheler açıp İtilaf Devletleri’nin gücünü bölmek için Osmanlı Devleti'nin de savaşa katılımını sağladı. Aslında son iki yüzyıllık ömrünü emperyalistlere (özellikle İngiltere ve Fransa'ya) borçlu olan Osmanlı için bu intihardan başka bir şey değildi. Fakat Almanların kazanacağı zaferin gölgesinde Turan İmparatorluğu hayalleri kuran, Enver-Cemal-Talat üçlüsünün ayakları yerden kesilmiş ve imparatorluğun savaşa girmesi sağlanmıştı. Osmanlı’nın eski gücüne dönebileceği gafletine düşen ve onun "hasta adam" olarak suni teneffüslerle yaşadığı gerçeğini ihmal eden bu bir avuç maceraperestin grupsal ihtirasları, Kürdistan ve Anadolu'da milyonlarca insanın ölümüne ve toplumsal yaşamın altüst olmasına sebep olmuştur. Kürdistan, kendisinin dışında gelişen bu savaşın tam orta yerinde kalarak zoraki bir şe-kilde savaşın içine sürüklenmiştir. Bölgedeki yerli işgali yakıcı bir şekilde hisseden Kürdistan halkı, adeta ikinci bir işgalle büyük bir sarsıntı yaşamıştır. Osmanlı’nın sosyal, siyasal ve ekonomik politikalarının ağır yükleri altında ezilen Kürt halkı, Osmanlı- Safevi savaşlarının daha çağdaş bir versiyonu olan bu savaşta, "kendisi dışında herkesi asker olarak” savaşmak zorunda bırakmıştı. Çünkü Osmanlı- Safevi savaşlarında ön cephede "Kürdü, Kürde kırdıran" zihniyetler bu sefer de "kâfirlere karşı cihad" propagandasıyla Kürdistan'ı farklı bir şekilde savaş alanına çevirmekteydi. Bin bir türlü hile, aldatma ve vaatlerle Kürdistan'daki İslami ve ulusal dinamik, bu savaşta bir güç haline getirilmiş ve Kürt halkı tarihinin en kanlı bedelini ödemiştir. Savaş boyunca 1.5 milyon Kürt ölmüş ve yüzbinlerce insan da yaralanmış, Kürdistan’da sosyal ve ekonomik açıdan büyük yıkımlar yaşanmıştır. Osmanlı yönetimi, Almanların safında yer alarak; İngiltere, Fransa ve Ruslara savaş ilan etti. Böylece savaş; emperyalistlerin bir türlü paylaşamadığı ve hakkında yoğun çekişmelere girdiği Ortadoğu'ya, yayılmış oldu. Ümmetin diğer bölgelerinde halkı cihada çağıran fetvalar çıkaran Şeyhülislam, Kürtleri savaşa çekebilmek için beş ayrı fetva yayınladı. Ayrıca İT'ci paşalar tarafından, Kürdistan'a özerklik vaatlerinde bulunuldu. Almanlar ise Selahaddin-i Eyyubi'nin türbesine yemin ederek; Müslümanları, Hristyanların saldırılarından koruyacaklarını bildirdiler. Bunlar, sadece Kürtleri ve diğer Müslüman halkları savaşa çekmek için yapılıyordu. Şüphesiz savaşın, Kürdistan'a sıçraması Kürtlerin iradesine kalmış bir şey değildi. Çünkü savaşın çıkış nedeni zaten Ortadoğu ve Kürdistan'ı masa başında paylaşamayan emperyalistlerin silaha başvurmasıydı. Dolayısıyla Kürdistan'ın savaş alanı olmaktan korunması imkânsızdı. Bu nedenle Kürdistan, savaş boyunca; Osmanlı-Alman, Rus-İngiliz ordularının çok kanlı çarpışmalarına ve bu devletlerin savaş ve propaganda uzmanlarının yoğun faaliyetlerine sahne oldu. Kürt halkı, olup bitenleri anlayamadan kendisini korkunç bir ateş çemberinin içinde bulmuştu. Savaş boyunca söz konusu devletlerin orduları arasındaki çarpışmalar, Kürdistan'da büyük karışıklıklara ve göçlere neden oldu. Bir çok Kürt genci bu savaşta can verdi. Osmanlı'nın Erzurum'daki 9., Elazığ'daki 11., Sivas'taki 10., Musul'daki 12. ordularının büyük çoğunluğu Kürtlerden oluşuyordu. Askeri teçhizattan yoksun, yiyecekten mahrum, çadırsız 40 bin mevcutlu 10. kolordudan ancak üç bini Allah-u Ekber Dağları'nda soğuktan ve Rus askerlerinden kurtulabilmiştir. 60 bin kişilik 9.Kolordu 10 Ocak 1915'te 1,5 metrelik karların arasında yok olurken, bunlardan sadece 8 veya 12 bin kişi hayatta kalabilmiştir. Hamidiye Alayları’ndan müteşekkil 190 bin kişilik 3.ordu, Sarıkamış muharebesinde Allah-u Ekber Dağları'nda 70 bin kişinin karlara gömülerek donmasından sonra bozguna uğratıldı. Ancak bu durum İT. yönetimi için bir kazançtı. Çünkü onlara göre Ruslardan daha büyük bir tehlike oluşturan Kürtlerin ölüme sürüklenmesi yenilgi değil zaferdir. Kafkas Cephesi, Kürtler için çok büyük acılar getirdi. Ayrıca Hamidiye Alayları'nın çoğu bu savaşta Kafkaslarla birlikte; Çanakkale, Yemen gibi cephelerde de başkaları için can vermişti. Aç kalan Osmanlı askerlerinin; yiyecek ve giyeceklerini Kürt halkından zorla, karşılıksız makbuzlarla temin etmeye çalışması; ayrıca Rus ordularındaki Ermenilerin savunmasız Kürt köylerini ateşe verip nice masum Kürdü katliamdan geçirmesi üzerine, Kürdistan'dan güneye ve batıya büyük bir göç dalgası başladı. Göç eden kadın-çocuk ve yaşlılar yollarda kitleler halinde ya da erişebildikleri şehirlerin sokaklarında soğuktan ve açlıktan ölüyorlardı. M. Emin ZEKİ bu noktayı şöyle ifade ediyor: "1914'te başlayan savaş sırasında da Kürtler çok zarar ve kayıplara uğradılar. Savaşa yetenekli herkes orduya alındı. Geride kalan yaşlılar, kadınlar ve çocuklar açlıktan, bakım-sızlıktan kırıldılar. Bu da yetmezmiş gibi hükümet, savaşı bahane ederek vergi üzerine vergi çıkarıyor, parası olmayanın malını, kendisi ile geçindiği üç-beş hayvanını zorla alıp götürüyordu. Erzurum'da, Sivas'ta ve çeşitli yerlerde karargâh kuran orduların yiyecek ve giyecek ihtiyacı bu yoksul halktan karşılanıyordu. Osmanlı Hükümeti, artık laçkalaşmış, her yanda çöküntüye uğramakta olan durumu görmeksizin altın rüyalar içerisinde Turan davası gütmeye başlamıştı…" Bu savaş, İT yönetimi için bir bahane oldu. Kürdistan'ı Kürtlerden temizleyip, Türkmenlerle doldurmayı amaçlayan şovenist İT yönetimi, adeta cephedeki düşmanı bırakıp Kürt halkına yönelmişti. Planlı olarak Kürt halkı göçe zorlandı. Yürürlüğe konan "Muhacir Umum Müdürlüğü Kanunu"nun 12. maddesi, Anadolu'ya göç eden Kürtlerin yerleşimi ile ilgiliydi. Buna göre; “Kürtler silahtan arındırılacak, küçük kafileler halinde batıdaki illere sevk edilecek; Türk nüfusu arasına %5'i aşmayacak şekilde dağıtılacaklar; mollalar, reisler vb. nüfus sahibi kişiler kitleden ayrı yerlere yerleştirilecek ve gözetim altında tutulacaklar”dı. Ve bu politika gereği, 700 bin Kürt yurdundan sürülmüş ve bunların çoğu yollarda açlıktan, soğuktan ve yorgunluktan yok olmuştur. M.Emin ZEKİ bu hususta şunları ifade etmektedir: "I.Dünya Savaşı başlarında Rusya askerlerinin öncüsü sayılan askerler(Ermeniler) Kürtlere, çok zarar verdiler. Ardından Halil Paşa'nın Kürtlere reva gördüğü zulümler başladı. Halil Paşa bununla övünç duyuyordu. 700 bin kişinin Kürdistan'dan göç ettirildiği sıralarda bunların çoğu yollarda açlıktan ve yokluktan yok oldular." I. Dünya Savaşı; Kürtlerde ulusal hareketlerin, örgütlerin ve basın yayın çalışmalarının ulusal bilinçlenme ortamı oluşturduğu sıralarda başlamıştı. Urmiye'deki bir Rus Konsolosu bir raporunda bu durumu şöyle belirtiyor: "Eğer I.Dünya Savaşı patlak vermemiş olsaydı, Kürt toprakları Osmanlı için yeni bir Balkanlar'a dönüşebilirdi." Savaş sırasında da Kürt halkının ulusal mücadelesi devam etti. 1917'de Dersim, Mardin, Harput, Amed, Botan, Bitlis gibi birçok bölgede önemli kıyamlar gerçekleşti. Güney Kürdistan'da Şeyh Mahmut öncülüğünde, Doğu Kürdistan'da Qadı Fettah öncülüğünde kıyamlar gerçekleşirken, yine Doğu Kürdistan'ın Gilan bölgesinde Dr. Haşmet el-Taligani, Hacı Ahmed el-qasemi ve Mirza Koçik Han'ın önderliğinde büyük çaplı Cengeli hareketi başladı. İttihadü'l İslam adıyla özel bir komite oluşturan bu hareket İngiliz, Rus ve İran'ın işbirliği sonucu başarıya ulaşamadı. I. Emperyalist Bölüşüm Savaşı; Osmanlı'nın sonu olurken Kürdistan'da savaş nedeniyle çalışmaları kesintiye uğramış örgütleri yeniden faaliyete geçimiştir. Celadet Ali BEDİRHAN, savaşın Kürt ulusal mücadelesini daha da olgunlaştırdığını ve halkın bağımsızlığa duyduğu özlemin nasıl büyüdüğünü İT'ye gönderdiği bir mektubunda şöyle belirtiyor: "İT. Hükümeti, planda başarı sağlayamadan gitti, yapılan bütün zorla göçler ve katliamlar Kürt vicdanını ve Kürt ulusal hareketini uyutmak ve dondurmaktan çok uzaktı. Tam tersine genel harpte Kürtlere vurulan bu darbeler, Kürt cereyanını, daha coşkun bir surette harekete getiren feyizli seller halinde olgunlaştırdı. Kürdistan, Kürt kalmak ve Kürt olarak yaşamak iradesi daha çok kuvvet buldu. Bu arzu daha büyük şiddetle dile getirildi."

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cvpl	Son Mesaj
Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-17 / Gülcan BAHTİYAR	Berfin	Geleneksel Kürt Kültürü	0	09-23-2008 21:34
Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler- 18 / Gülcan BAHTİYAR	Berfin	Geleneksel Kürt Kültürü	0	09-23-2008 21:33
Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-19 / Gülcan BAHTİYAR	Berfin	Geleneksel Kürt Kültürü	0	09-23-2008 21:31
Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-20 / Gülcan BAHTİYAR	Berfin	Geleneksel Kürt Kültürü	0	09-23-2008 21:28
Mezopotamya'nın Kadim Halkı Kürtler-16/ Gülcan BAHTİYAR	Berfin	Geleneksel Kürt Kültürü	0	09-23-2008 21:15

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)